Tek Bir Yaratıcıya İnanmanın Espirisi

Bu kâinatta görülen bütün işler ve fiiller, kudreti sonsuz olan tek bir Yaratıcıya nispetle son derece kolaydır. En büyük varlığı yaratmak, en küçük varlığı yaratmak kadar rahattır. Çok sayıda varlığı yaratmak ile tek bir varlığı yaratmak arasında zorluk farkı yoktur. Hatta bazen en küçük varlıkta bile çok yüksek bir sanat ve değer görülür.

Bu gerçeğin hikmeti üç temel kaynaktan gelir:

1. Vahdetten gelen yardım (İmdad-ı Vâhidiyet)
2. Birliğin sağladığı kolaylık (Yüsr-ü Vahdet)
3. Her yerde aynı anda tecelli edebilme (Tecelli-i Ehadiyet)

---

1. Birinci Sebep: Tek Sahip Olmanın Getirdiği Güç (İmdad-ı Vâhidiyet)

Eğer bütün varlıklar tek bir sahibin mülkü ise, o zaman her bir varlık arkasına bütün kâinatın gücünü alabilir.

Bunu şöyle düşünelim:

Bir ülkenin tek bir padişahı varsa, sıradan bir asker bile padişah adına hareket ettiği için büyük bir güç kazanır. O asker, tek başına yapamayacağı işleri padişahın otoritesiyle yapabilir. Aynı şekilde padişah, tek bir askeri yönettiği kolaylıkla, bütün orduyu da yönetir.

Ama eğer ortada tek bir otorite olmazsa:

• Her asker kendi başına kalır,
• Gücünü kaybeder,
• Yönetim çok zorlaşır,
• Karmaşa ortaya çıkar.

Aynı şekilde:

• Kâinatın yaratıcısı tek olduğu için,
• Her bir varlığı yaratırken bütün isim ve sıfatlarının desteğini kullanır,
• Böylece her varlık hem kolay yaratılır hem de çok sanatlı ve değerli olur.

Bu yüzden kâinatta:

• Bolluk ve ucuzluk vardır,
• Ama buna rağmen yüksek sanat ve kalite görülür.

---

2. İkinci Sebep: Bir Merkezden Yönetmenin Kolaylığı (Yüsr-ü Vahdet)

İşler:

• Tek bir merkezden,
• Tek bir kanunla,
• Tek bir elden yapılırsa çok kolay olur.

Ama işler:

• Birden fazla merkeze,
• Birden fazla kurala,
• Birden fazla güce dağıtılırsa zorlaşır.

Örnekler:

Ordu örneği:
Bir ordunun tüm teçhizatı tek bir merkezden yapılırsa, bu iş neredeyse bir askeri donatmak kadar kolay olur. Ama her asker için ayrı bir fabrika kurulsa, işler içinden çıkılmaz hâle gelir.

Ağaç örneği:
Bir ağacın kökünden beslenen binlerce meyve, tek bir meyve kadar kolay oluşur. Ama her meyve ayrı bir kaynaktan beslenseydi, her biri koca bir ağaç kadar zor olurdu.

Demek ki:

• Birlik varsa kolaylık vardır,
• Birlik yoksa zorluk vardır.

Allah tek olduğu için, bütün kâinatı birlik düzeniyle yaratır. Bu sayede:

• Sayısız varlık kolayca yaratılır,
• Her bir varlık çok kıymetli ve sanatlı olur.

---

3. Üçüncü Sebep: Her Yerde Aynı Anda Etki Edebilme (Tecelli-i Ehadiyet)

Allah:

• Maddî bir varlık değildir,
• Zaman ve mekânla sınırlı değildir,
• Bir iş başka bir işe engel olmaz.

Bu yüzden:

• Aynı anda her yerde iş görebilir,
• Bir varlık diğerine mani olmaz,
• Sayısız işi tek bir iş gibi yapar.

Bunu güneş örneğiyle anlayabiliriz:

Güneş, binlerce aynaya yansısa:

• Bölünmez,
• Azalmaz,
• Her aynada tam bir yansıması görünür.

Aynı şekilde:

• Allah’ın ilmi, kudreti ve iradesi,
• Her varlıkta eksiksiz tecelli eder,
• Bir varlık diğerine engel olmaz.

Bu sebeple:

• Bir çekirdeğe koca bir ağacın planı sığar,
• Bir insanda koca bir âlemin özellikleri bulunabilir.

---

Sonuç

Bu üç sır sayesinde:

• Bütün varlıklar tek bir Yaratıcıya verildiğinde:
• Kâinatın yaratılması son derece kolay olur,
• Her bir varlık çok değerli ve sanatlı olur.

Ama eğer:

• Varlıklar tek bir Yaratıcıya verilmezse:
• Her bir varlık, kâinat kadar zor olur,
• Hiçbir şey gerçek anlamda açıklanamaz,
• Ya varlık inkâr edilir ya da her şey anlamsızlaşır.

Bu yüzden:

• Bazı filozoflar, çoklu ilah fikrinin imkânsızlığını görüp,
• Çıkış yolu bulamayarak,
• En sonunda varlığı inkâr etmeye kadar gitmişlerdir.

 Kaynak: Risale-i Nur Külliyatı Mektubat ( RNK Yayınları S. 246-247)